Xẩm Hà Thành 36 phố phường

Tại sao gọi người Hà Nội là người Tràng An?

Tại sao gọi người Hà Nội là người Tràng An?

Câu ca dao cổ tự ngàn xưa gợi nhắc cho ta về nét đẹp người Hà Thành, nhưng ý nghĩa của nó chưa mấy ai đã hiểu rõ. Tại sao lại là “Tràng An”? Trong lịch sử, Hà Nội chưa bao giờ được gọi là Tràng An cả, mặc dù đã từng qua rất nhiều lần thay đổi tên gọi như: Thăng Long, Đại La, Đông Đô… hay nôm na là Kẻ Chợ. Tuy nhiên, trong câu ca trên thì Tràng An đích thị là chỉ Hà Nội - Thủ đô ngàn năm văn hiến của người Việt - chứ không chỉ bất cứ một nơi nào khác. “Tràng An” là một mĩ từ có nguồn gốc xuất phát từ Trung Quốc. Đây vốn là kinh đô của Trung Hoa thời Đường, kéo dài suốt bốn thế kỷ (năm 608 - 907), cũng là bốn thế kỷ thịnh vượng, mang dấu ấn văn hóa Hán nhất. Người Trung Hoa sau này ấn tượng về sự phồn thịnh của kinh đô ấy tới mức đã cấp cho địa danh này một nghĩa mới: Cứ nói đến “Tràng An” tức là nói tới kinh đô. Hơn nữa, với nghĩa danh từ “Tràng An” là một cụm từ ghép cố định, chỉ một địa danh. Còn với nghĩa tính từ thì “Tràng An” còn chỉ sự lâu bền, bình yên, an lành. Như thế, đây là một cách sử dụng điển tích thể hiện niềm tự hào hoài cổ, nhưng ngày nay chúng ta đã Việt hóa làm cho ý nghĩa của hai chữ “Tràng An” trở nên sâu xa hơn (đất Tràng An, phong tục Tràng An…). Câu ca dao trên được xây dựng trên cấu trúc song hành: “Chẳng… cũng thể…”, đặt “người Tràng An” bên cạnh “hoa nhài”, “thơm” sánh với “thanh lịch”. Đây quả là một sự liên tưởng độc đáo! “Nhài” là một loại cây nhỡ, lá hình bầu dục, hoa trắng mọc thành cụm, nở về đêm, có mùi thơm dịu nhẹ, thoang thoảng và quyến rũ. Có lẽ, chính từ phẩm chất này mà dân gian đã chuyển sang để so sánh với nét đẹp của người Hà Nội. “Thanh lịch”, thanh nhã và lịch sự, là một phẩm chất đáng quý. Người thanh lịch không chỉ có cử chỉ tao nhã, lịch sự mà phải là một người có hiểu biết sâu sắc, có cách ứng xử đúng mực, duyên dáng, đáng yêu, tức là người đó phải hội đủ các yếu tố về nội dung và hình thức. Tóm lại, câu ca dao muốn ngợi ca sự thanh lịch của người Tràng An, ắt là điều tất yếu không thể phủ nhận được giống như hương thơm của hoa nhài vậy.

Tuy nhiên, “người Tràng An” là bao gồm những ai và tại sao người Hà Nội - Tràng An lại được đề cao đến vậy? Thật khó mà xác định được điểm mốc nào để gọi là người Hà Nội gốc. Sinh ra ở Hà Nội, hay trưởng thành ở Hà Nội, hay có ông bà cha mẹ ở Hà Nội Người Hà Nội là những người đã sống ở đây từ trước năm 1945 hay trước 1954, 1975? Theo tôi, điều đó không quan trọng. Tất cả những người đang sống và làm việc trên đất Hà Nội, đang cống hiến cho Hà Nội, và kể cả những người đang yêu thương Hà Nội dù chỉ là trong suy tưởng đều có thể coi là “người Hà Nội”. Chúng ta không thể phủ nhận sự thanh lịch của Hà Nội, bởi đó là thực tế. Tính cách thanh lịch đó thể hiện ở cách ứng xử văn hóa mà cụ thể là trong cách nói năng, ăn mặc, giao tiếp… Tiếng nói Hà Nội phát âm đúng, từ ngữ chuẩn xác, có thể làm mẫu mực cho cả nước. Người Hà Nội biết tiếp thu có sàng lọc tiếng nói của mọi miền đất nước, giữ lại những gì tinh túy nhất nên lời nói lưu loát, nhã nhặn lại ý nhị, tôn trọng người đối thoại. Mặt khác, người Hà Nội rất sành ăn uống, họ đã nâng việc nấu ăn lên thành nghệ thuật ẩm thực. Món ăn Hà Nội ngon từ cách chế biến, từ chút gia vị, nước chấm cho đến cách bày biện đẹp mắt, gợi cảm mà không phàm tục, và khi ăn cảm thấy thích thú. Chẳng thế mà bao nhà văn tên tuổi đã dành cả cuốn sách để viết về đề tài này như Thạch Lam với “Quà Hà Nội” hay Vũ Bằng với “Miếng ngon Hà Nội”. Trong trang phục, người Hà Nội ưa sự gọn gàng, tề chỉnh, trang nhã. Đẹp nhưng kín đáo, không hề cầu kỳ lòe loẹt, phô trương lố lăng, họ đã tôn vinh phong cách dân tộc trong trang phục. Đã có không ít người nước ngoài ấn tượng đến sững sờ trước một tà áo dài Hà Nội duyên dáng như mây thu mơ hồ, mặc dù phụ nữ nước họ cũng có những bộ váy dân tộc rực rỡ với nhiều vẻ đẹp. Tính thanh lịch ấy còn được thể hiện trong cách làm ăn, giao tiếp. Sự thanh lịch mà Thăng Long - Hà Nội có được là do cả một quá trình lịch sử lâu dài. Và cũng không thể nào hun đúc, bảo tồn được nền văn hiến thanh lịch ấy nếu không có sự bồi đắp của những tinh hoa khắp mọi miền dành cho Thủ đô. Chẳng hạn như những bài hát hay nhất cho Hà Nội cũng không phải người Hà Nội viết. Hay Bùi Xuân Phái, tác giả của rất nhiều bức tranh đẹp về Phố cổ Hà Nội, cũng là người xuất thân từ tỉnh Hà Đông chứ không phải từ 36 phố phường. Ngày nay, Hà Nội cũng như mọi miền trên cả nước đang mở rộng trên con đường giao lưu và hội nhập quốc tế. Hà Nội đổi mới từng ngày, từng giờ nhưng bản sắc Hà Nội từ ngàn xưa vẫn còn giữ mãi. Với sức sống dẻo dai, với lòng yêu cái đẹp đã được hun đúc từ nhiều đời, người Hà Nội hôm nay đã và đang đẩy lùi những gì không phải là của mình. Từng người, từng gia đình vẫn giữ “nếp nhà” như thể người Hà Nội muôn đời thanh lịch.

 (Sưu tầm-Du lịch Hà Nội)

BÀI THƠ LỤC BÁT VỀ ĐẤT NƯỚC TA

BÀI THƠ LỤC BÁT VỀ ĐẤT NƯỚC TA

Hà Nam, Hà Nội, Điện Biên
Hà Giang, Vĩnh Phúc, Hưng Yên,
Thái Bình
Lạng Sơn, Yên Bái, Bắc Ninh
Bắc Giang, Phú Thọ, Hòa Bình, Lào
Cai
Kon Tum, Đắc Lắc, Gia Lai
Cần Thơ, Bình Phước, Đồng Nai,
Vũng Tàu
Kiên Giang, Bình Thuận, Cà Mau
Nghệ An, Nam Định, Lai Châu, Hải
Phòng
Bến Tre, Đồng Tháp, Vĩnh Long
Bình Dương, Ninh Thuận, Lâm
Đồng, Tiền Giang
Hải Dương, Bắc Kạn, Tuyên Quang
Phú Yên, Đà Nẵng, Quảng Nam,
Ninh Bình
Thừa Thiên - Huế, Hồ Chí Minh
Thái Nguyên, Thanh Hóa, Quảng
Ninh, Cao Bằng
An Giang, Bình Thuận, Sóc Trăng
Hậu Giang, Hà Tĩnh, Đắk Nông,
Quảng Bình
Sơn La, Quảng Trị, Tây Ninh
Bạc Liêu, Quãng Ngãi, Trà Vinh,
Khánh Hòa
Long An, Bình Định nữa là
Sáu tư Thành,Tỉnh trải ba Vùng
Miền
Cùng chung đất Mẹ dịu hiền
Là vùng Biển Đảo gắn liền gần xa
Hạ Long, Côn Đảo, Cát Bà
HOÀNG SA,PHÚ QUỐC,TRƯỜNG
SA...ĐẤT MÌNH.

(Sưu tầm-Chưa rõ tác giả)

Tiếng gà gáy (Trần Kim Lan tự biên tự diễn)

Tiếng gà gáy

Vẳng nghe nhạc khúc thăng trầm

Mơ màng bừng tỉnh… ai đang gọi mình?

Thì ra tiếng gọi bình minh

Giục người thức dậy, khiến tim ngỡ ngàng

Tiếng gà giục giã vang vang

Giữa thành Hà Nội… dâng tràn niềm yêu.

Hương quê, cùng tiếng gà kêu

Nghe như tiếng sáo phiêu diêu non ngàn

Tiếng gà gáy vọng Tràng An

Cùng lời rao sớm hàng ăn ngọt ngào

Giục người: “Mau dậy đi nào

Bình minh đã tới… xôn xao đất trời!“

Tiếng gà lay động lòng người

“Dẫu xa, mãi nhớ - quê tôi, lại về!“

Hà Nội 26-1/22-2-2010/Trần Kim Lan

(Trích từ tập thơ: “Bóng thời gian” – 138 bài thơ lục bát - Thơ Trần Kim Lan

Nhà xuất bản Văn học Hà Nội-Qúy IV 2010)

Clip: Tiếng lòng (Trần Kim Lan tự biên tự diễn)

    Tiếng lòng

“Tiếng Lòng“, là tiếng lòng ta

Tự tâm sâu thẳm, bao la sự đời…

Làm người, không dễ, ai ơi

Mong manh cánh lá - đời người mong manh!

Cuộc đời, ngỡ mãi yên lành

Ai hay đất lở, bão hành khi nao?

Hạnh phúc tựa giấc chiêm bao

Khổ đau chờ sẵn, lao đao rập rình!

Vì đời, luôn sống hết mình

Có ta, có bạn, để tình dài lâu!

16.6.2009/Trần Kim Lan

Ghi chú: Bài thơ mở đầu tập thơ: “Tiếng lòng“ (Thơ Trần Kim Lan- Qúy 1-20110-NXB Văn học Hà Nội)     

Chuyện thành Cổ Loa (Thơ Đường Luật (thơ họa)-Trần Kim Lan tự biên tự diễn)

Chuyện thành Cổ Loa

(Họa bài: Giặc đấy! Trách ai – TG: Huỳnh Bá Tản)

Cổ Loa muôn thuở vết thương sầu

Nhẹ dạ tin người trách Mỵ Châu

Trọng Thủy lạm tình giăng kế hiểm

Triệu Đà xảo trí bẫy mưu sâu

Dương Vương cậy nỏ khinh quân giặc

Cao Lỗ buông cơ mặc bể dâu

Nước mất nhà tan lông ngỗng rải

Biển Đông máu chảy ngọc lòng đau!

12-6-2011/Trần Kim Lan

Clip: Ai ơi ngẫm lại mà trông (Trần Kim Lan tự biên tự diễn)

Ai ơi ngẫm lại mà trông.

Sinh thời Bác giản dị sao

Cao su dép lốp bước vào sử xanh

Trường chinh mấy cuộc đại thành

Việt Nam rạng rỡ khắc danh sử vàng.

Nhớ xưa mỗi khi xuân sang

Thơ Bác chúc tết rộn ràng muôn nơi

“Gắng lên thống nhất đất trời

Ta xây đất nước hơn mười xuân nay!“ (1)

Bắc nam xum họp vui vầy

Nhớ công ơn Bác nhớ ngày cam go

Quê hương độc lập tự do

Vẫn chưa thoát khổ vẫn lo đói nghèo…

Dân nghèo sao dám trèo đèo

Tượng đài khắp chốn ỉ eo vọng dồn

Dựng xây nước mạnh hùng cường

Là nhớ ơn Bác là đường Bác mong

Ai ơi ngẫm lại mà trông!

8.8.2015/Trần Kim Lan

Ghi chú: Ý thơ chúc xuân của Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa: Hồ Chí Minh (19.5.1890/2.9.1969) – Bác Hồ

Clip: Thơ gửi Đàn Ông (Trần Kim Lan tự biên tự diễn)

Thơ gửi Đàn Ông



Xem tại đây:
- Clip: Thơ gửi Đàn Ông (Trần Kim Lan)

Thơ này riêng gửi Đàn Ông
Những mong thế giới đại đồng bình an
Đời người nhiều lắm trăm năm
Nay sống mai chết trở trăn kiếp người.

Máu người đổ xuống không thôi
Gia đình xã hội khắp nơi lộng hành
Vì đâu đang yên đang lành
Bỗng dưng nước mất nhà tan khốn cùng?

Hai lần thế chiến hãi hùng
Chiến tranh hủy diệt mọi vùng tang thương
Cũng bởi Đàn Ông cầm cương
Tham vọng bành chướng cương thường coi khinh

Đàn Ông ơi ngẫm nhân tình
Thế gian sướng khổ nơi tim các Ngài!

8.3.2014/Trần Kim Lan

Góc thế gian (Trần Kim Lan tự biên tự diễn)

Góc thế gian

Bốn mùa nhắc nhở thời gian

Trái tim nhắc nhở thế nhân bên mình

Nhắc rằng đời đẹp lung linh

Có ta với bạn bóng hình bên nhau

Nhắc rằng đời thoắt bóng câu

Định làm gì hãy làm mau vì đời

Đời người rồi sẽ qua trôi

Làm sao phút cuối mỉm cười viễn du?

8.12.2014/Trần Kim Lan

Mark Twain chỉ cần 10 giây để khiến 1 phụ nữ cao ngạo phải cúi đầu

Mark Twain chỉ cần 10 giây để khiến 1 phụ nữ cao ngạo phải cúi đầu

Cuộc sống cần những câu chuyện nhỏ làm quà tặng tâm hồn để giúp bạn có thêm kinh nghiệm sống quý báu, hay ít ra cũng có thể giúp các bạn có được chút niềm vui trong những bộn bề hối hả này.

1. Mark Twain và người phụ nữ kiêu ngạo

 Trong bữa tiệc, một phụ nữ xinh đẹp ngồi đối diện với một người đàn ông khá phong độ… Và thế là, một chuyện không thể ngờ đã xảy ra.

Đó chính là Mark Twain, nhà văn nổi tiếng đang ngồi đối diện với một người phụ nữ. Theo lẽ lịch sự, ông đã nói với người phụ nữ này: “Cô thật là xinh đẹp!”.

Người phụ nữ đó lại không hề cảm kích, mà còn cao ngạo nói: “Rất tiếc là tôi không có cách nào để nói lời khen tương tự như thế với ông!”.

Mark Twain rất bình thản, nói: “Không sao cả, cô có thể giống như tôi vậy, nói một lời nói dối là được rồi”.

Người phụ nữ nghe xong, xấu hổ quá, phải cúi gầm mặt xuống mà không nói được lời nào.

Cùng suy ngẫm:

Tảng đá mà bạn ném ra, người bị nó làm cho vấp ngã sẽ luôn luôn là chính bản thân bạn;

Bạn nói lời cay nghiệt, sau cùng cũng sẽ tự mình rước lấy khổ đau.

Hãy trân quý từng lời nói của mình để không làm tổn thương người khác và tổn thương chính mình.

2. Chuột sa chĩnh gạo

Một con chuột rơi vào trong lu gạo, số gạo trong lu vẫn còn một nửa, sự cố ngoài ý muốn này khiến nó vui mừng không sao tả được.

Sau khi xác định là không có nguy hiểm gì, nó liền bắt đầu cuộc sống ăn rồi lại ngủ, ngủ rồi lại ăn trong cái lu gạo.

Rất mau, lu gạo sắp cạn kiệt, nhưng nó rốt cuộc vẫn không thoát khỏi sự cám dỗ của những hạt gạo, nên tiếp tục ở lại trong lu. Cuối cùng, gạo đã ăn hết, chuột ta mới phát hiện rằng mình không thể nhảy ra ngoài được nữa, lực bất tòng tâm.

Cùng suy ngẫm:

Tham vàng bỏ đống gạch dầy

Vàng thì ăn hết, gạch xây nên thành

Cốt lõi của lòng tham chỉ là cái bóng của ác mộng mà thôi.

3. Chú thỏ câu cá bằng cà rốt

Ngày đầu tiên, chú thỏ con đi câu cá, không thu hoạch được gì cả.

Ngày thứ hai, nó lại đi câu cá, kết quả vẫn không đổi.

Ngày thứ ba, nó vừa đến nơi, một con cá lớn từ trong hồ nhảy lên, lớn tiếng quát: “Nếu như ngươi còn dám dùng cà rốt để làm đồ ăn cho cá, ta sẽ làm thịt ngươi”.

Cùng suy ngẫm:

Những gì bạn cho đi đều là những gì bạn muốn cho, chứ nó không nhất định là những gì mà đối phương muốn; thế nên điều bạn cho đi ấy trong con mắt người ta căn bản vốn không có giá trị gì cả. Hãy biết cân nhắc đến người khác để giá trị cuộc sống của bạn thêm ý nghĩa.

4. Bệnh nhân ung thư “tưởng rằng” cuộc phẫu thuật đã thành công

Tôi có một người bạn là bác sĩ. Một lần anh làm phẫu thuật cho bệnh nhân ung thư, sau khi mổ ra mới phát hiện chỗ bị viêm cắt bỏ không được, anh đành phải may lại, rồi đi giải thích tình huống với bệnh nhân. Bệnh nhân đó đến từ vùng quê, nghe không hiểu thuật ngữ y khoa, thế nên nghe xong thì vững tin rằng phẫu thuật xong rồi thì bệnh sẽ khỏi.

Bác sĩ không còn cách nào khác, đành phải để ông xuất viện.

Một năm sau tái khám, bệnh quả nhiên đã khỏi hẳn, các tế bào ung thư đã hoàn toàn biến mất.

Cùng suy ngẫm:

 Tâm thái vui vẻ lạc quan chính là phương thức phẫu thuật tốt nhất.

5. Hoa khôi lớp xấu xí

Các sinh viên nữ công khai bỏ phiếu bầu chọn hoa khôi của lớp, Tiểu Mai là người có dung mạo bình thường nhưng cô đã đứng ra nói mọi người rằng: “Nếu như tôi được chọn, qua vài năm sau, các chị em ngồi ở đây có thể tự hào mà nói với chồng của mình rằng, ‘hồi em học đại học, em còn xinh đẹp hơn cả hoa khôi trong lớp cơ đấy!’”.

Kết quả là cô ấy đã được bầu chọn với số phiếu gần như tuyệt đối.

Cùng suy ngẫm:

Thuyết phục người khác ủng hộ bạn, không nhất định là phải chứng minh rằng bạn xuất sắc hơn người khác như thế nào, mà là cần để cho người ta biết được rằng nhờ có bạn mà họ mới trở nên ưu tú hơn và có nhiều thành tựu hơn.

6. Ông lão đánh rơi một chiếc giày

Chuyến xe lửa đang chạy trên đường cao tốc, Gandhi không cẩn thận làm rơi một chiếc giày mới mua ra ngoài cửa sổ, mọi người chung quanh đều cảm thấy tiếc cho ông. Bất ngờ, ông liền ném ngay chiếc giày thứ hai ra ngoài cửa sổ đó. Hành động này của Gandhi khiến mọi người sửng sốt, thế là ông bèn từ tốn giải thích: “Thứ nhất tôi cần phải giúp 2 chiếc giày được gần nhau, chúng đã là một cặp đôi thân thiết. Thứ hai là nếu một người nghèo nào đó tìm thấy chiếc giày thứ nhất trên đường ray thì họ cũng sẽ tìm thấy chiếc giày thứ hai, và như vậy họ sẽ có đủ cả đôi để mang.”

Cùng suy ngẫm:

Một ngọn sóng lớn không thể tồn tại một mình, mà luôn phải hòa mình vào đại dương. Chúng ta không thể tự mình trải nghiệm cuộc sống, mà phải chia sẻ cuộc sống diễn ra quanh mình. Khi luôn nghĩ tới người khác và dành yêu thương cho người khác và vạn vật, bạn có thể nhìn thấy cả những điều vô hình lấp lánh xung quanh mình…

7. Hai con hổ – Hai số phận khác nhau

Có hai con hổ, một con ở trong chuồng, một con nơi hoang dã.

Hai con hổ đều cho rằng hoàn cảnh của bản thân mình không tốt, đôi bên đều ngưỡng mộ đối phương, thế là chúng quyết định thay đổi thân phận với nhau. Lúc mới bắt đầu, cả hai đều vô cùng vui vẻ, nhưng không lâu sau đó, hai con hổ đều chết cả: một con vì đói mà chết, một con u sầu mà chết.

Cùng suy ngẫm:

Có những lúc, mọi người nhắm mắt làm ngơ đối với hạnh phúc của chính bản thân mình, để rồi luôn để mắt đến hạnh phúc của những người khác. Thật ra, những gì mà bạn đang có chính là những điều mà người khác phải ngưỡng vọng.

Cuộc đời là thế, nhiều chuyện xảy ra theo cách không thể ngờ tới, hy vọng sau khi đọc những câu chuyện này, mọi lúc mọi nơi ai cũng có thể tự nhắc nhở bản thân mình và trân quý cuộc sống hơn.

Hà Phương Linh biên tập từ Tinh Hoa

(Đại Kỷ Nguyên VN)

(TTHN - Sưu tầm)